The service, step by step

Guide to the Divine Liturgy

A clear sequence for parishioners, with a separate operational view for altar servers.

How to use the guide

Choose the view that fits the moment

“Understand” explains the meaning, “Follow” keeps the original text prominent, and “Altar guide” shows operational checkpoints.

Open the Church calendar

Printable guide

Guide to the Divine Liturgy

Revision 2026-09-05.1

A plain explanation comes first, followed by the full original text.

Text style

The order of particular festal services and local parish practice may differ.

Part of the service

Proskomedia

The preparatory rite is celebrated in the altar before the public beginning of the Liturgy.

  1. 1

    Step 1

    What happens before the service begins

    What is happening

    The priest prepares the bread and wine for the Eucharist and commemorates the living and the departed.

    What it means

    The Proskomedia shows the whole Church gathering around Christ even before the first public exclamation.

    Terms in this step

Part of the service

Liturgy of the Catechumens

The opening common prayer, antiphons, the entrance with the Gospel, and readings from Holy Scripture.

  1. 2

    Step 2

    Opening blessing

    What is happening

    The Liturgy begins with the blessing of the Kingdom of God.

    What it means

    From its first words, the service directs us toward the Kingdom of the Father, the Son, and the Holy Spirit.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Благослови́, влады́ко.

    Priest

    Благослове́но Ца́рство Отца́ и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Terms in this step

  2. 3

    Step 3

    Great Litany

    What is happening

    The community prays for peace, the Church, the country, the city, travellers, the sick, and all in need.

    What it means

    The prayer of the Church embraces not only personal needs but the whole world and every person.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О свы́шнем ми́ре и спасе́нии душ на́ших, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О ми́ре всего́ мiра, благостоя́нии святы́х Бо́жиих церкве́й и соедине́нии всех, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О святе́м хра́ме сем и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О Вели́ком Господи́не и отце́ на́шем, Святе́йшем Патриа́рхе Кири́лле, и о господи́не на́шем преосвяще́ннейшем митрополи́те (или архиепи́скопе, или епи́скопе) (имяре́к), честне́м пресви́терстве, во Христе́ диа́констве и о всем при́чте и лю́дех, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О Богохрани́мей стране́ на́шей, власте́х и во́инстве ея́, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О гра́де сем, вся́ком гра́де, стране́ и ве́рою живу́щих в ни́х, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О бла́горастворе́нии возду́хов, о изоби́лии плодо́в земны́х и вре́менех ми́рных, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О пла́вающих, путеше́ствующих, неду́гующих, стра́ждущих, плене́нных и о спасе́нии их, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу на́шу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    Я́ко подоба́ет Тебе́ вся́кая сла́ва, честь и поклоне́ние, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Диакон же, поклонившись, отходит от своего места и стоит перед иконой Спасителя, держа орарь тремя перстами правой руки.

    Terms in this step

  3. 4

    Step 4

    First Antiphon

    What is happening

    The choir sings the psalm, “Bless the Lord, O my soul.”

    What it means

    The psalm gathers our attention and begins the common thanksgiving to God.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Choir

    Благослови́, душе́ моя́, Го́спода. / Благослове́н еси́, Го́споди. / Благослови́, душе́ моя́, Го́спода, / и вся вну́тренняя моя́ И́мя святое́ Его́.

    Choir

    Благослови́, душе́ моя́, Го́спода, / и не забыва́й всех воздая́ний Его́.

    Choir

    Очища́ющаго вся беззако́ния твоя́, / исцеля́ющаго вся неду́ги твоя́.

    Choir

    Избавля́ющаго от истле́ния живо́т твой, / венча́ющаго тя ми́лостию и щедро́тами.

    Choir

    Исполня́ющаго во благи́х жела́ние твое́: / обнови́тся, я́ко о́рля, ю́ность твоя́.

    Choir

    Творя́й ми́лостыни Госпо́дь, / и судьбу́ всем оби́димым.

    Choir

    Сказа́ пути́ Своя́ Моисе́ови, / сыново́м Изра́илевым хоте́ния Своя́.

    Choir

    Щедр и ми́лостив Госпо́дь, / долготерпели́в и многоми́лостив.

    Choir

    Не до конца́ прогне́вается, / ниже́ в век вражду́ет.

    Choir

    Не по беззако́нием на́шим сотвори́л есть нам, / ниже́ по грехо́м на́шим возда́л есть нам.

    Choir

    Я́ко по высоте́ небе́сней от земли́, / утверди́л есть Госпо́дь ми́лость Свою́ на боя́щихся Его́.

    Choir

    Ели́ко отстоя́т восто́цы от за́пад, / уда́лил есть от нас беззако́ния на́ша.

    Choir

    Я́коже ще́дрит оте́ц сы́ны, / уще́дри Госпо́дь боя́щихся Его́.

    Choir

    Я́ко Той позна́ созда́ние на́ше, / помяну́, я́ко персть есмы́.

    Choir

    Челове́к, я́ко трава́ дни́е его́, / я́ко цвет се́льный, та́ко оцвете́т.

    Choir

    Я́ко дух про́йде в нем, / и не бу́дет, / и не позна́ет ктому́ ме́ста своего́.

    Choir

    Ми́лость же Госпо́дня от ве́ка и до ве́ка / на боя́щихся Его́.

    Choir

    И пра́вда Его́ на сыне́х сыно́в, / храня́щих заве́т Его́, / и по́мнящих за́поведи Его́ / твори́ти я́.

    Choir

    Госпо́дь на небеси́ угото́ва Престо́л Свой, / и Ца́рство Его́ все́ми облада́ет.

    Choir

    Благослови́те Го́спода, вси А́нгели Его́, / си́льнии кре́постию, творя́щии сло́во Его́, / услы́шати глас слове́с Его́.

    Choir

    Благослови́те Го́спода, вся си́лы Его́, / слуги́ Его́, творя́щии во́лю Его́.

    Choir

    Благослови́те Го́спода, вся дела́ Его́, / на вся́ком ме́сте влады́чества Его́.

    Choir

    Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху.

    Choir

    И ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.

    Choir

    Благослови́, душе́ моя́, Го́спода, / и вся вну́тренняя моя́ И́мя святое́ Его́. / Благослове́н еси́, Го́споди.

    Terms in this step

  4. 5

    Step 5

    First Little Litany

    What is happening

    A brief renewal of common prayer between the antiphons.

    What it means

    The repeated petition returns our attention to prayer and God's help.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу нашу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю, со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    Я́ко Бог ми́лости и щедро́т и человеколю́бия еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Terms in this step

  5. 6

    Step 6

    Second Antiphon

    What is happening

    The psalm “Praise the Lord, O my soul” and the hymn “Only-begotten Son” are sung.

    What it means

    The hymn confesses Christ, who became man for our salvation.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Choir

    Хвали́, душе́ моя́, Го́спода. / Восхвалю́ Го́спода в животе́ мое́м, / пою́ Бо́гу моему́, до́ндеже есмь.

    Choir

    Не наде́йтеся на кня́зи, на сы́ны челове́ческия, / в ни́хже несть спасе́ния.

    Choir

    Изы́дет дух его́, / и возврати́тся в зе́млю свою́: / в той день поги́бнут вся помышле́ния его́.

    Choir

    Блаже́н, ему́же Бог Иа́ковль помо́щник его́, / упова́ние его́ на Го́спода Бо́га своего́.

    Choir

    Сотво́ршаго не́бо и зе́млю, / мо́ре и вся, я́же в них.

    Choir

    Храня́щаго и́стину в век, / творя́щаго суд оби́димым, / даю́щаго пи́щу а́лчущим.

    Choir

    Госпо́дь реши́т окова́нныя, / Госпо́дь умудря́ет слепцы́.

    Choir

    Госпо́дь возво́дит низве́рженныя, / Госпо́дь лю́бит пра́ведники.

    Choir

    Госпо́дь храни́т прише́льцы, / си́ра и вдову́ прии́мет, / и путь гре́шных погуби́т.

    Choir

    Воцари́тся Госпо́дь во век, / Бог твой, Сио́не, в род и род.

    Choir

    Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, и ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.

    Rubric

    Песнь Господу Иисусу Христу

    Choir

    Единоро́дный Сы́не и Сло́ве Бо́жий, Безсме́ртен Сый / и изво́ливый спасе́ния на́шего ра́ди / воплоти́тися от Святы́я Богоро́дицы и Присноде́вы Мари́и, / непрело́жно вочелове́чивыйся, / распны́йся же, Христе́ Бо́же, сме́ртию смерть попра́вый, / Еди́н Сый Святы́я Тро́ицы, / спрославля́емый Отцу́ и Свято́му Ду́ху, спаси́ нас.

    Terms in this step

  6. 7

    Step 7

    Second Little Litany

    What is happening

    The community again asks God to help, save, and preserve it.

    What it means

    This brief prayer joins the hymn just heard to the next part of the service.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу нашу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю, со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    Я́ко благ и человеколю́бец Бог еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Здесь открываются Царские врата на малый вход.

    Terms in this step

  7. 8

    Step 8

    Third Antiphon and the Beatitudes

    What is happening

    The Gospel Beatitudes are sung; the additional hymns depend on the day.

    What it means

    The Beatitudes describe the life of a person who follows Christ.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Choir

    Во Ца́рствии Твое́м помяни́ нас, Го́споди, / егда́ прии́деши, во Ца́рствии Твое́м.

    Rubric

    на 12:1 Лик: Блаже́ни ни́щии ду́хом, / я́ко тех есть Ца́рство Небе́сное.

    Choir

    Блаже́ни пла́чущии, / я́ко ти́и уте́шатся.

    Rubric

    на 10:1 Лик: Блаже́ни кро́тции, / я́ко ти́и насле́дят зе́млю.

    Choir

    Блаже́ни а́лчущии и жа́ждущии пра́вды, / я́ко ти́и насы́тятся.

    Rubric

    на 8:1 Лик: Блаже́ни ми́лостивии, / я́ко ти́и поми́ловани бу́дут.

    Choir

    Блаже́ни чи́стии се́рдцем, / я́ко ти́и Бо́га у́зрят.

    Rubric

    на 6:1 Лик: Блаже́ни миротво́рцы, / я́ко ти́и сы́нове Бо́жии нареку́тся.

    Choir

    Блаже́ни изгна́ни пра́вды ра́ди, / я́ко тех есть Ца́рство Небе́сное.

    Rubric

    на 4:1 Лик: Блаже́ни есте́, егда́ поно́сят вам, / и изжену́т, и реку́т всяк зол глаго́л на вы, лжу́ще Мене́ ра́ди.

    Choir

    Ра́дуйтеся и весели́теся, / я́ко мзда ва́ша мно́га на Небесе́х.

    Choir

    Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху.

    Choir

    И ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.

    Terms in this step

  8. 9

    Step 9

    Little Entrance with the Gospel

    What is happening

    The Gospel Book is carried solemnly and brought into the altar through the Holy Doors.

    What it means

    The entrance recalls Christ going forth to preach and prepares the community to hear His word.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Priest

    По окончании последнего тропаря, диакон, став впереди священника в Царских вратах, возвышает св. Евангелие и, показывая его народу возглашает громогласно: Прему́дрость, про́сти.

    Rubric

    И, сотворив поклон, входит в св. алтарь, а за ним и священник. Диакон кладет св. Евангелие на св. престол.

    Rubric

    Входное

    Choir

    Прииди́те, поклони́мся и припаде́м ко Христу́. Спаси́ ны, Сы́не Бо́жий, Воскресый из ме́ртвых, пою́щия Ти: аллилу́иа. Единожды.

    Choir

    Затем лик поет тропари и кондаки по уставу.

    Terms in this step

  9. 10

    Step 10

    Troparia and Kontakia of the day

    What is happening

    Short hymns express the theme of Sunday, a feast, or the saints commemorated that day.

    What it means

    This part changes: the exact texts are determined by the Church calendar and liturgical order.

    Terms in this step

  10. 11

    Step 11

    Trisagion

    What is happening

    The community sings, “Holy God, Holy Mighty, Holy Immortal.”

    What it means

    The Thrice-holy hymn joins earthly prayer to the unceasing praise of God.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Rubric

    Предста́тельство христиа́н непосты́дное,/ хода́тайство ко Творцу́ непрело́жное,/ не пре́зри гре́шных моле́ний гла́сы,/ но предвари́, я́ко Блага́я, на по́мощь нас,/ ве́рно зову́щих Ти:/ ускори́ на моли́тву и потщи́ся на умоле́ние,// предста́тельствующи при́сно, Богоро́дице, чту́щих Тя.

    Priest

    Я́ко свят еси́, Бо́же наш, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно.

    Deacon

    Го́споди, спаси́ благочести́выя.

    Choir

    Го́споди, спаси́ благочести́выя.

    Deacon

    И услы́ши ны.

    Choir

    И услы́ши ны.

    Rubric

    И во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Трисвятое

    Rubric

    Трисвятое

    Choir

    Святы́й Бо́же, / Святы́й Кре́пкий, / Святы́й Безсме́ртный, поми́луй нас. (Трижды).

    Rubric

    Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, и ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.

    Rubric

    Святы́й Безсме́ртный, поми́луй нас.

    Rubric

    Святы́й Бо́же, / Святы́й Кре́пкий, / Святы́й Безсме́ртный, поми́луй нас.

    Terms in this step

  11. 12

    Step 12

    Prokeimenon of the day

    What is happening

    Before the Epistle, a psalm verse appointed for the day is sung.

    What it means

    The prokeimenon prepares the community to hear the apostolic reading.

    Terms in this step

  12. 13

    Step 13

    Epistle reading

    What is happening

    After the prokeimenon, a passage from the Epistles or Acts is read.

    What it means

    The Church hears the apostolic witness before the Gospel is proclaimed.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Во́нмем.

    Priest

    Мир всем.

    Reader

    И ду́хови твоему́.

    Deacon

    Прему́дрость.

    Terms in this step

  13. 14

    Step 14

    Alleluia verses of the day

    What is happening

    Before the Gospel, appointed verses are sung with “Alleluia.”

    What it means

    The chant prepares the congregation to hear the Gospel.

    Terms in this step

  14. 15

    Step 15

    Gospel reading

    What is happening

    The deacon or priest proclaims the Gospel passage appointed for the day.

    What it means

    The Gospel stands at the centre of the Liturgy of the Catechumens: the community hears the words and deeds of Christ.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Rubric

    Чтение Евангелия

    Rubric

    И подает ему святое Евангелие.

    Deacon

    Ами́нь.

    Priest

    Прему́дрость, про́сти, услы́шим свята́го Ева́нгелия. Таже: Ми́р все́м.

    Choir

    И ду́хови твоему́.

    Choir

    Сла́ва Тебе́, Го́споди, сла́ва Тебе́.

    Priest

    Во́нмем.

    Terms in this step

  15. 16

    Step 16

    Fervent Litany

    What is happening

    The choir answers each intensified petition with a repeated “Lord, have mercy.”

    What it means

    The community prays with particular earnestness for the Church, the people, and the petitions offered.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Рцем вси́ от всея́ души́, и от всего́ помышле́ния на́шего рцем.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Го́споди Вседержи́телю, Бо́же оте́ц на́ших, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Поми́луй нас, Бо́же, по вели́цей ми́лости Твое́й, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о Вели́ком Го́споди́не и Отце́ на́шем Святе́йшем Патриа́рхе Кири́лле, и о господи́не на́шем преосвяще́ннейшем митрополи́те (или архиепи́скопе, или епи́скопе) (имяре́к), и всей во Христе́ бра́тии на́шей.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о Богохрани́мей стране́ на́шей, власте́х и во́инстве ея́, да ти́хое и безмо́лвное житие́ поживе́м во вся́ком благоче́стии и чистоте́.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о блаже́нных и приснопа́мятных созда́телех свята́го хра́ма сего́, и о всех преждепочи́вших отце́х и бра́тиях, зде лежа́щих и повсю́ду, правосла́вных.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о ми́лости, жи́зни, ми́ре, здра́вии, спасе́нии, посеще́нии, проще́нии и оставле́нии грехо́в рабо́в Бо́жиих, бра́тии свята́го хра́ма сего́.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о плодонося́щих и доброде́ющих во святе́м и всечестне́м хра́ме сем, тружда́ющихся, пою́щих и предстоя́щих лю́дех, ожида́ющих от Тебе́ вели́кия и бога́тыя ми́лости.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (Трижды)

    Priest

    Яко Ми́лостив и Человеколю́бец Бог еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Terms in this step

  16. 17

    Step 17

    Litany for the departed

    What is happening

    When appointed, a special prayer is offered for the departed.

    What it means

    The Church asks God to forgive the departed and grant them rest in a place of light and peace.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Поми́луй нас, Бо́же, по вели́цей ми́лости Твое́й, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (трижды).

    Deacon

    Еще́ мо́лимся о упокое́нии душ усо́пших рабо́в Бо́жиих (имярек), и о е́же прости́тися им вся́кому прегреше́нию, во́льному же и нево́льному.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (трижды).

    Deacon

    Я́ко да Госпо́дь Бог учини́т ду́ши их, иде́же пра́веднии упокоя́ются.

    Choir

    Го́споди, поми́луй. (трижды).

    Deacon

    Ми́лости Бо́жия, Ца́рства Небе́снаго, и оставле́ния грехо́в их, у Христа́ безсме́ртнаго Царя́ и Бо́га на́шего про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Priest

    Я́ко Ты еси́ воскресе́ние и живо́т и поко́й усо́пших раб Твои́х, (имярек), Христе́ Бо́же наш, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, со безнача́льным Твои́м Отце́м, и пресвяты́м и благи́м и животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Terms in this step

  17. 18

    Step 18

    Litany for the Catechumens

    What is happening

    The Church prays for those preparing to receive Baptism.

    What it means

    The catechumenate reminds us that entering the life of the Church involves faith, instruction, and a free decision.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Помоли́теся, оглаше́ннии, Го́сподеви.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Ве́рнии, о оглаше́нных помо́лимся, да Госпо́дь поми́лует их.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Огласи́т их сло́вом и́стины.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Откры́ет им Ева́нгелие пра́вды.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Соедини́т их святе́й Свое́й собо́рней и апо́стольстей Це́ркви.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Спаси́, поми́луй, заступи́ и сохрани́ их, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Оглаше́ннии, главы ва́ша Го́сподеви приклони́те.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Rubric

    Возглас: Да и ти́и с на́ми сла́вят пречестно́е и великоле́пое и́мя Твое́, Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    И раскрывает антиминс священник.

    Terms in this step

Part of the service

Liturgy of the Faithful

Preparation for the Eucharist, the Great Entrance, the Anaphora, the Lord's Prayer, and Holy Communion.

  1. 19

    Step 19

    Prayers of the Faithful

    What is happening

    After the Litany for the Catechumens, preparation for the Eucharist begins.

    What it means

    The service now turns toward the offering of the Gifts and the common Eucharistic prayer.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Ели́цы оглаше́ннии, изыди́те, оглаше́ннии изыди́те, ели́цы оглаше́ннии изыди́те. Да никто от оглаше́нных, ели́цы ве́рнии, па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Rubric

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Прему́дрость.

    Priest

    Я́ко подоба́ет Тебе́ вся́кая сла́ва, честь и поклоне́ние, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Deacon

    Па́ки и па́ки, ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Priest

    (Когда священник служит без диакона, он следующих [четырех] прошений не произносит)

    Rubric

    [О свы́шнем ми́ре и спасе́нии душ на́ших, Го́споду помо́лимся.

    Rubric

    О ми́ре всего́ мiра, благостоя́нии святы́х Бо́жиих церкве́й и соедине́нии всех, Го́споду помо́лимся.

    Rubric

    О святе́м хра́ме сем и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.

    Rubric

    О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.]

    Rubric

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Прему́дрость.

    Priest

    Я́ко да под держа́вою Твое́ю всегда́ храни́ми, Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    И открываются Царские врата.

    Terms in this step

  2. 20

    Step 20

    Cherubic Hymn

    What is happening

    The choir calls the faithful to lay aside worldly cares before the Great Entrance.

    What it means

    The hymn helps everyone attend to the offering of the Holy Gifts that follows.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Choir

    И́же Херуви́мы та́йно образу́юще и животворя́щей Тро́ице Трисвяту́ю песнь припева́юще, вся́кое ны́не жите́йское отложи́м попече́ние.

    Terms in this step

  3. 21

    Step 21

    Great Entrance

    What is happening

    The bread and wine are carried solemnly to the Holy Table.

    What it means

    The Gifts prepared for the Eucharist are brought into the altar while the whole Church is remembered in prayer.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, Святе́йшаго Патриа́рха Моско́вскаго и всея́ Ру́си, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), да помяне́т Госпо́дь Бог во Ца́рствии Свое́м всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Priest

    Преосвяще́нныя митрополи́ты, архиепи́скопы и епи́скопы, и весь свяще́ннический и мона́шеский чин, при́чет свята́го хра́ма сего́, и всех вас правосла́вных христиа́н, да помяне́т Госпо́дь Бог во Ца́рствии Свое́м, всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Аминь.

    Rubric

    И заканчивает Херувимскую песнь: Я́ко да Царя́ всех поды́мем, а́нгельскими неви́димо дориноси́ма чи́нми. Аллилу́иа, аллилу́иа, аллилу́иа.

    Terms in this step

  4. 22

    Step 22

    Litany of Supplication

    What is happening

    The Church asks that the offered Gifts be received and that a peaceful Christian life be granted.

    What it means

    The petitions join the Eucharist to daily life, repentance, and a good answer before God.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Испо́лним моли́тву на́шу Го́сподеви.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О предложе́нных Честны́х Даре́х, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О святе́м хра́ме сем, и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Дне всего́ соверше́нна, свя́та, ми́рна и безгре́шна у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    А́нгела ми́рна, ве́рна наста́вника, храни́теля душ и теле́с на́ших у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Проще́ния и оставле́ния грехо́в и прегреше́ний на́ших у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    До́брых и поле́зных душа́м нашим, и ми́ра мiрови у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Про́чее вре́мя живота́ на́шего в ми́ре и покая́нии сконча́ти у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Христиа́нския кончи́ны живота́ на́шего, безболе́знены, непосты́дны, ми́рны и до́браго отве́та на стра́шнем суди́щи Христо́ве про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу на́шу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    Щедро́тами Единоро́днаго Сы́на Твоего́, с Ни́мже благослове́н еси́, со Пресвяты́м и Благи́м и Животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Priest

    Мир всем.

    Choir

    И ду́хови твоему́.

    Deacon

    Возлю́бим друг дру́га, да единомы́слием испове́мы.

    Choir

    Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, / Тро́ицу единосу́щную / и неразде́льную.

    Deacon

    Две́ри, две́ри, прему́дростию во́нмем.

    Terms in this step

  5. 23

    Step 23

    Nicene Creed

    What is happening

    All confess the Orthodox faith together before the Eucharistic prayer.

    What it means

    Eucharistic unity cannot be separated from the common faith of the Church.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    People

    Ве́рую во еди́наго Бо́га Отца́ Вседержи́теля, Творца́ не́бу и земли́, ви́димым же всем и неви́димым. И во еди́наго Го́спода Иису́са Христа́, Сы́на Бо́жия, Единоро́днаго, И́же от Отца́ рожде́ннаго пре́жде всех век. Све́та от Све́та, Бо́га и́стинна от Бо́га и́стинна, рожде́нна, несотворе́нна, единосу́щна Отцу́, И́мже вся бы́ша. Нас ра́ди челове́к и на́шего ра́ди спасе́ния сше́дшаго с небе́с и воплоти́вшагося от Ду́ха Свя́та и Мари́и Де́вы и вочелове́чшася. Распя́таго же за ны при Понти́йстем Пила́те, и страда́вша, и погребе́нна. И воскре́сшаго в тре́тий день по Писа́нием. И возше́дшаго на небеса́, и седя́ща одесну́ю Отца́. И па́ки гряду́щаго со сла́вою суди́ти живы́м и ме́ртвым, Его́же Ца́рствию не бу́дет конца́. И в Ду́ха Свята́го, Го́спода, Животворя́щаго, И́же от Отца́ исходя́щаго, И́же со Отце́м и Сы́ном спокланя́ема и ссла́вима, глаго́лавшаго проро́ки. Во еди́ну Святу́ю, Собо́рную и Апо́стольскую Це́рковь. Испове́дую еди́но креще́ние во оставле́ние грехо́в. Ча́ю воскресе́ния ме́ртвых, и жи́зни бу́дущаго ве́ка. Ами́нь.

    Terms in this step

  6. 24

    Step 24

    Holy Anaphora

    What is happening

    The central Eucharistic prayer of thanksgiving and the consecration of the Gifts.

    What it means

    The Church gives thanks for creation and salvation, recalls the Mystical Supper, and invokes the Holy Spirit.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Ста́нем до́бре, ста́нем со стра́хом, во́нмем, свято́е возноше́ние в ми́ре приноси́ти.

    Choir

    Ми́лость ми́ра, / же́ртву хвале́ния.

    Priest

    Благода́ть Го́спода на́шего Иису́са Христа́, и любы́ Бо́га и Отца́, и прича́стие Свята́го Ду́ха, бу́ди со все́ми ва́ми.

    Choir

    И со ду́хом твои́м.

    Priest

    Горе́ име́им сердца́.

    Choir

    И́мамы ко Го́споду.

    Priest

    Благодари́м Го́спода.

    Choir

    Досто́йно и пра́ведно есть / покланя́тися Отцу́ и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, / Тро́ице единосу́щней и неразде́льней.

    Rubric

    Возвышая голос и делая звездицей знак креста над дискосом: Побе́дную песнь пою́ще, вопию́ще, взыва́юще и глаго́люще.

    Choir

    Свят, свят, свят Госпо́дь Савао́ф, / испо́лнь не́бо и земля́ сла́вы Твоея́; / оса́нна в вы́шних, / благослове́н Гряды́й во и́мя Госпо́дне, / оса́нна в вы́шних.

    Rubric

    Возвышая голос: Приими́те, яди́те, сие́ есть Те́ло Мое́, е́же за вы ломи́мое во оставле́ние грехо́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Возвышая голос: Пи́йте от нея́ вси, сия́ есть Кровь Моя́ Но́ваго Заве́та, я́же за вы и за мно́гия излива́емая, во оставле́ние грехо́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Priest

    Твоя́ от Твои́х Тебе́ принося́ще, о всех и за вся.

    Choir

    Тебе́ пое́м, / Тебе́ благослови́м, / Тебе́ благодари́м, Го́споди, / и мо́лим Ти ся, Бо́же наш.

    Priest

    Изря́дно о Пресвяте́й, Пречи́стей, Преблагослове́нней, Сла́вней Влады́чице на́шей Богоро́дице и Присноде́ве Мари́и.

    Rubric

    Досто́йно есть...

    Rubric

    Досто́йно есть я́ко вои́стинну блажи́ти Тя, Богоро́дицу, / Присноблаже́нную и Пренепоро́чную и Ма́терь Бо́га на́шего. / Честне́йшую Херуви́м и сла́внейшую без сравне́ния Серафи́м, / без истле́ния Бо́га Сло́ва ро́ждшую, су́щую Богоро́дицу Тя велича́ем.

    Priest

    И по окончании пения Достойно есть: или Задостойника, священник возглашает:

    Rubric

    В пе́рвых помяни́, Го́споди, вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, Святейшаго Патриарха Московскаго и всея Руси, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), и́хже да́руй святы́м Твои́м це́рквам, в ми́ре, це́лых, честны́х, здра́вых, долгоде́нствующих, пра́во пра́вящих сло́во Твоея́ и́стины.

    Choir

    И всех, и вся.

    Rubric

    Возвышая голос: И даждь нам еди́неми усты́ и еди́нем се́рдцем сла́вити и воспева́ти пречестно́е и великоле́пое и́мя Твое́, Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    И да бу́дут ми́лости вели́каго Бо́га и Спа́са на́шего Иису́са Христа́ со все́ми ва́ми.

    Choir

    И со ду́хом твои́м.

    Terms in this step

  7. 25

    Step 25

    Litany before the Lord's Prayer

    What is happening

    After the Anaphora, the community again prays for peace, unity, and worthy Communion.

    What it means

    These petitions prepare everyone to call God Father and approach the Holy Gifts.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Deacon

    Вся святы́я помяну́вше, па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О принесе́нных и освяще́нных Честны́х Даре́х, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Я́ко да человеколю́бец Бог наш, прие́м я́ во святы́й и пренебе́сный и мы́сленный Свой же́ртвенник, в воню́ благоуха́ния духо́внаго, возниспо́слет нам Боже́ственную благода́ть и дар Свята́го Ду́ха, помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Deacon

    Дне всего́ соверше́нна, свя́та, ми́рна и безгре́шна, у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    А́нгела ми́рна, ве́рна наста́вника, храни́теля душ и теле́с на́ших, у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Проще́ния и оставле́ния грехо́в и прегреше́ний на́ших, у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    До́брых и поле́зных душа́м нашим, и ми́ра мирови, у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Про́чее вре́мя живота́ на́шего в ми́ре и покая́нии сконча́ти, у Го́спода про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Христиа́нския кончи́ны живота́ на́шего, безболе́знены, непосты́дны, ми́рны, и до́браго отве́та на стра́шнем суди́щи Христо́ве про́сим.

    Choir

    Пода́й, Го́споди.

    Deacon

    Соедине́ние ве́ры и прича́стие Свята́го Ду́ха испроси́вше, са́ми себе́, и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    И сподо́би нас, Влады́ко, со дерзнове́нием, неосужде́нно сме́ти призыва́ти Тебе́, Небе́снаго Бо́га Отца́, и глаго́лати.

    Terms in this step

  8. 26

    Step 26

    The Lord's Prayer

    What is happening

    The whole community says the prayer Christ Himself gave to His disciples.

    What it means

    Before Communion, the faithful ask for daily bread, forgiveness, and deliverance from evil.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    People

    О́тче наш, И́же еси́ на небесе́х, да святи́тся и́мя Твое́, да прии́дет Ца́рствие Твое́, да бу́дет во́ля Твоя́, я́ко на небеси́ и на земли́. Хлеб наш насу́щный да́ждь нам днесь; и оста́ви нам до́лги на́ша, я́коже и мы оставля́ем должнико́м на́шим; и не введи́ нас во искуше́ние, но изба́ви нас от лука́ваго.

    Priest

    Я́ко Бог ми́лости и щедро́т и человеколю́бия еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Priest

    Мир всем.

    Choir

    И ду́хови твоему́.

    Deacon

    Главы́ ва́ша Го́сподеви приклони́те.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Priest

    Благода́тию, и щедро́тами, и человеколю́бием Единоро́днаго Сы́на Твоего́, с Ни́мже благослове́н еси́, со Пресвяты́м и Благи́м и Животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Deacon

    Во́нмем.

    Priest

    Свята́я святы́м.

    Choir

    Еди́н свят, / еди́н Госпо́дь, / Иису́с Христо́с, / во сла́ву Бо́га Отца́. / Ами́нь.

    Terms in this step

  9. 27

    Step 27

    Communion hymn of the day

    What is happening

    During the Communion of the clergy, the choir sings the verse appointed by the liturgical order.

    What it means

    The Communion hymn reflects Sunday, a feast, or the saint commemorated that day.

    Terms in this step

  10. 28

    Step 28

    Holy Communion

    What is happening

    The clergy receive first, followed by prepared members of the faithful.

    What it means

    Receiving the Holy Mysteries of Christ is the goal and fulfilment of the Divine Liturgy.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Rubric

    Причащение народа в храме

    Deacon

    И открываются Царские врата. Диакон, сотворив поклон, берет св. Потир и, выходя Царскими вратами, возвышает св. Потир, показывая его народу и возглашая: Со страхом Божиим и верою приступите.

    Choir

    Благослове́н Гряды́й во и́мя Госпо́дне, / Бог Госпо́дь и яви́ся нам.

    Priest

    Ве́рую, Го́споди, и испове́дую, я́ко Ты еси́ вои́стинну Христо́с, Сын Бо́га жива́го, прише́дый в мир гре́шныя спасти́, от ни́хже пе́рвый есмь аз. Еще́ ве́рую, я́ко сие́ есть са́мое пречи́стое Те́ло Твое́, и сия́ есть са́мая честна́я Кровь Твоя́. Молю́ся у́бо Тебе́: поми́луй мя и прости́ ми прегреше́ния моя́, во́льная и нево́льная, я́же сло́вом, я́же де́лом, я́же ве́дением и неве́дением, и сподо́би мя неосужде́нно причастити́ся пречи́стых Твои́х Та́инств, во оставле́ние грехо́в и в жизнь ве́чную. Ами́нь.

    Rubric

    И затем: Ве́чери Твоея́ та́йныя днесь, Сы́не Бо́жий, прича́стника мя приими́; не бо враго́м Твои́м та́йну пове́м, ни лобза́ния Ти дам, я́ко Иу́да, но я́ко разбо́йник испове́даю Тя: помяни́ мя, Го́споди, во Ца́рствии Твое́м.

    Rubric

    Да не в суд или́ во осужде́ние бу́дет мне причаще́ние Святы́х Твои́х Та́ин, Го́споди, но во исцеле́ние души́ и те́ла.

    Rubric

    И приступают желающие причаститься один за другим, поклоняясь со всяким благоговением и страхом, имея руки, сложенными на груди. И принимает каждый Божественные Тайны. Священник же, причащая каждого произносит:

    Rubric

    Причаща́ется раб Бо́жий, (имярек), честна́го и свята́го Те́ла и Кро́ве Го́спода и Бо́га и Спа́са на́шего Иису́са Христа́, во оставле́ние грехо́в свои́х и в жизнь ве́чную.

    Rubric

    И диакон отирает ему губы платом. Затем причастившийся целует святую Чашу и с поклоном отходит. И так причащаются все.

    Rubric

    Во время причащения по обычаю поем: Те́ло Христо́во приими́те, / Исто́чника безсме́ртнаго вкуси́те.

    Rubric

    По причащении

    Priest

    Спаси́, Бо́же, лю́ди Твоя́, и благослови́ достоя́ние Твое́.

    Choir

    Ви́дехом свет и́стинный, / прия́хом Ду́ха Небе́снаго, / обрето́хом ве́ру и́стинную, / неразде́льней Тро́ице покланя́емся, / Та бо нас спасла́ есть.

    People

    Всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Да испо́лнятся уста́ на́ша / хвале́ния Твоего́ Го́споди, / я́ко да пое́м сла́ву Твою́, / я́ко сподо́бил еси́ нас причасти́тися / Святы́м Твои́м, Боже́ственным, безсме́ртным и животворя́щим Та́йнам, / соблюди́ нас во Твое́й святы́ни / весь день поуча́тися пра́вде Твое́й. / Аллилу́иа, аллилу́иа, аллилу́иа.

    Terms in this step

  11. 29

    Step 29

    Thanksgiving after Communion

    What is happening

    The Church gives thanks to God for receiving the Holy Mysteries.

    What it means

    After receiving the Gift, prayer continues not with another request but with thanksgiving.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Rubric

    Про́сти прии́мше Боже́ственных, святы́х, пречи́стых, безсме́ртных, небе́сных и животворя́щих, стра́шных Христо́вых Та́ин, досто́йно благодари́м Го́спода.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Rubric

    Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Rubric

    День весь соверше́н, свят, ми́рен и безгре́шен испроси́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.

    Choir

    Тебе́, Го́споди.

    Rubric

    Возглашение: Я́ко Ты еси́ освяще́ние на́ше, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Priest

    С ми́ром изы́дем.

    Choir

    О и́мени Госпо́дни.

    Deacon

    Го́споду помо́лимся.

    Choir

    Го́споди, поми́луй.

    Terms in this step

  12. 30

    Step 30

    Prayer before the Ambo

    What is happening

    The priest comes out toward the people and reads the concluding prayer aloud.

    What it means

    The prayer asks God to preserve the Church and sanctify those who love the beauty of His house.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Priest

    Благословля́яй благословя́щия Тя, Го́споди, и освяща́яй на Тя упова́ющия, спаси́ лю́ди Твоя́ и благослови́ достоя́ние Твое́, исполне́ние Це́ркве Твоея́ сохрани́, освяти́ лю́бящия благоле́пие до́му Твоего́: Ты тех возпросла́ви Боже́ственною Твое́ю си́лою, и не оста́ви нас, упова́ющих на Тя. Мир мiрови Твоему́ да́руй, це́рквам Твои́м, свяще́нником, во́инству и всем лю́дем Твои́м. Я́ко вся́кое дая́ние бла́го, и всяк дар соверше́н свы́ше есть, сходя́й от Тебе́ Отца́ све́тов, и Тебе́ сла́ву, и благодаре́ние, и поклоне́ние возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Rubric

    Таже: Бу́ди и́мя Госпо́дне благослове́но от ны́не и до ве́ка. Трижды.

    Terms in this step

  13. 31

    Step 31

    Psalm 33

    What is happening

    The psalm of thanksgiving, “I will bless the Lord at all times,” is sung or read.

    What it means

    The psalm joins the service just celebrated to daily life and the call to keep peace.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    People

    Благословлю́ Го́спода на вся́кое вре́мя, / вы́ну хвала́ Его́ во усте́х мои́х. / О Го́споде похва́лится душа́ моя́, / да услы́шат кро́тцыи и возвеселя́тся. / Возвели́чите Го́спода со мно́ю / и вознесе́м и́мя Его́ вку́пе. / Взыска́х Го́спода и услы́ша мя, / и от всех скорбе́й мои́х изба́ви мя. / Приступи́те к Нему́ и просвети́теся, / и ли́ца ва́ша не постыдя́тся. / Сей ни́щий воззва́, и Госпо́дь услы́ша и́, / и от всех скорбе́й eго́ спасе́ и́. / Ополчи́тся А́нгел Госпо́день о́крест боя́щихся Его́, / и изба́вит их. / Вкуси́те и ви́дите, я́ко благ Госпо́дь; / блаже́н муж, и́же упова́ет Нань. / Бо́йтеся Го́спода, вси святи́и Его́, / я́ко несть лише́ния боя́щимся Его́. / Бога́тии обнища́ша и взалка́ша, / взыска́ющии же Го́спода не лиша́тся вся́каго бла́га. / Прииди́те, ча́да, послу́шайте мене́, / стра́ху Госпо́дню научу́ вас. / Кто́ есть челове́к хотя́й живо́т, / любя́й дни ви́дети бла́ги? / Удержи́ язы́к твой от зла, / и устне́ твои́, е́же не глаго́лати льсти. / Уклони́ся от зла, и сотвори́ бла́го. / Взыщи́ ми́ра, и пожени́ и́. / О́чи Госпо́дни на пра́ведныя, / и у́ши Его́ в моли́тву их. / Лице́ же Госпо́дне на творя́щия зла́я, / е́же потреби́ти от земли́ па́мять их. / Воззва́ша пра́веднии, и Госпо́дь услы́ша их, / и от всех скорбе́й их изба́ви их. / Близ Госпо́дь сокруше́нных се́рдцем, / и смире́нныя ду́хом спасе́т. / Мно́ги ско́рби пра́ведным, / и от всех их изба́вит я́ Госпо́дь. / Храни́т Госпо́дь вся ко́сти их, / ни еди́на от них сокруши́тся. / Смерть гре́шников люта́, / и ненави́дящии пра́веднаго прегре́шат. / Изба́вит Госпо́дь ду́шы раб Свои́х, / и не прегреша́т вси, упова́ющии на Него́.

    Rubric

    Благослове́ние Госпо́дне на ва́с, Того́ благода́тию и человеколю́бием, всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.

    Choir

    Ами́нь.

    Priest

    Сла́ва Тебе́, Христе́ Бо́же, упова́ние на́ше, сла́ва Тебе́.

    Choir

    Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, и ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.

    Rubric

    Го́споди, поми́луй, (трижды).

    Rubric

    Благослови́.

    Terms in this step

  14. 32

    Step 32

    Dismissal and Many Years

    What is happening

    The priest concludes the service with a blessing; the saints named in the dismissal depend on the day.

    What it means

    The Liturgy ends, but Christian life continues beyond the church building.

    Show the liturgical text

    Original Church Slavonic and Russian text

    Rubric

    Многолетие

    Choir

    Вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, / Святе́йшаго Патриа́рха Моско́вскаго и всея́ Ру́си, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), / богохрани́мую страну́ на́шу Росси́йскую, / настоя́теля, бра́тию и прихо́жан свята́го хра́ма сего́, / и вся правосла́вныя христиа́ны, / Го́споди, сохрани́ их на мно́гая ле́та.

    Rubric

    И читаем Благодарственные молитвы после Cвятого причащения.

    Terms in this step

Glossary
Proskomedia
The preparatory rite in which the bread and wine are prepared and commemorations are made.
Litany
A series of prayer petitions with appointed responses from the choir or people.
Fervent Litany
An intensified litany in which “Lord, have mercy” is commonly repeated three times.
Litany for the Departed
Special petitions asking forgiveness and rest for the departed.
Antiphon
A psalm or hymn sung alternately or divided by refrains.
Choir
A liturgical name for the choir or one side of it.
Orarion
The long band of a deacon's vestment used during petitions and exclamations.
Exclamation
The concluding words of a prayer proclaimed aloud by the priest.
Hymn
A text sung during worship.
Beatitudes
The Gospel Beatitudes from the Sermon on the Mount.
Troparion
A short hymn expressing the meaning of a feast or commemoration.
Kontakion
A short hymn developing the theme of a feast or saint's commemoration.
Tone
One of the eight liturgical tones and their associated melodic forms.
Little Entrance
The entrance of the clergy with the Gospel during the Liturgy of the Catechumens.
Great Entrance
The transfer of the prepared Gifts to the Holy Table before the Anaphora.
Holy Doors
The central doors of the iconostasis leading into the altar.
Solea
The raised platform in front of the iconostasis.
High Place
The place behind the Holy Table in the eastern part of the altar.
Trisagion
The hymn “Holy God, Holy Mighty, Holy Immortal.”
Prokeimenon
A verse from the Psalter sung before the Epistle reading.
Epistle
A liturgical reading from Acts or the Epistles.
Lection
The traditional division of a biblical book into liturgical readings.
Gospel
A reading from one of the four Gospels.
Catechumens
People preparing for Baptism through catechetical instruction.
Antimension
A consecrated cloth containing a relic upon which the Eucharist is celebrated.
Faithful
Baptised members of the Church participating in common prayer.
Cherubic Hymn
The hymn before the Great Entrance calling the faithful to lay aside worldly cares.
Holy Gifts
The bread and wine prepared for the Eucharist.
Holy Table
The principal sacred table of the altar upon which the Eucharist is celebrated.
Nicene Creed
The concise confession of the central truths of the Christian faith.
Anaphora
The central Eucharistic prayer of thanksgiving and consecration.
Eucharist
The sacrament of thanksgiving and Communion in the Body and Blood of Christ.
Lord's Prayer
The prayer “Our Father,” given by Jesus Christ to His disciples.
Warm water
Warm water added to the Chalice before Communion.
Holy Communion
The faithful receiving the Holy Mysteries of Christ.
Chalice
The sacred vessel used for Communion in the Blood of Christ.
Holy Mysteries
A liturgical name for the consecrated Body and Blood of Christ.
Ambo
The central projecting part of the solea from which the Gospel and certain prayers are proclaimed.
Psalm
A sacred hymn from the Book of Psalms.
Dismissal
The concluding blessing and prayer at the end of a service.
Many Years
A prayerful wish for many years of life and God's help.