A plain explanation comes first, followed by the full original text.
Text style
The order of particular festal services and local parish practice may differ.
Part of the service
Proskomedia
The preparatory rite is celebrated in the altar before the public beginning of the Liturgy.
1
Step 1
What happens before the service begins
What is happening
The priest prepares the bread and wine for the Eucharist and commemorates the living and the departed.
What it means
The Proskomedia shows the whole Church gathering around Christ even before the first public exclamation.
Terms in this step
Part of the service
Liturgy of the Catechumens
The opening common prayer, antiphons, the entrance with the Gospel, and readings from Holy Scripture.
2
Step 2
Opening blessing
What is happening
The Liturgy begins with the blessing of the Kingdom of God.
What it means
From its first words, the service directs us toward the Kingdom of the Father, the Son, and the Holy Spirit.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Благослови́, влады́ко.
PPriest
Благослове́но Ца́рство Отца́ и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
Terms in this step
3
Step 3
Great Litany
What is happening
The community prays for peace, the Church, the country, the city, travellers, the sick, and all in need.
What it means
The prayer of the Church embraces not only personal needs but the whole world and every person.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О свы́шнем ми́ре и спасе́нии душ на́ших, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О ми́ре всего́ мiра, благостоя́нии святы́х Бо́жиих церкве́й и соедине́нии всех, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О святе́м хра́ме сем и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О Вели́ком Господи́не и отце́ на́шем, Святе́йшем Патриа́рхе Кири́лле, и о господи́не на́шем преосвяще́ннейшем митрополи́те (или архиепи́скопе, или епи́скопе) (имяре́к), честне́м пресви́терстве, во Христе́ диа́констве и о всем при́чте и лю́дех, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О Богохрани́мей стране́ на́шей, власте́х и во́инстве ея́, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О гра́де сем, вся́ком гра́де, стране́ и ве́рою живу́щих в ни́х, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О бла́горастворе́нии возду́хов, о изоби́лии плодо́в земны́х и вре́менех ми́рных, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О пла́вающих, путеше́ствующих, неду́гующих, стра́ждущих, плене́нных и о спасе́нии их, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу на́шу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
Я́ко подоба́ет Тебе́ вся́кая сла́ва, честь и поклоне́ние, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
Диакон же, поклонившись, отходит от своего места и стоит перед иконой Спасителя, держа орарь тремя перстами правой руки.
Terms in this step
4
Step 4
First Antiphon
What is happening
The choir sings the psalm, “Bless the Lord, O my soul.”
What it means
The psalm gathers our attention and begins the common thanksgiving to God.
Благослови́те Го́спода, вся дела́ Его́, / на вся́ком ме́сте влады́чества Его́.
CChoir
Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху.
CChoir
И ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.
CChoir
Благослови́, душе́ моя́, Го́спода, / и вся вну́тренняя моя́ И́мя святое́ Его́. / Благослове́н еси́, Го́споди.
Terms in this step
5
Step 5
First Little Litany
What is happening
A brief renewal of common prayer between the antiphons.
What it means
The repeated petition returns our attention to prayer and God's help.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу нашу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю, со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
Я́ко Бог ми́лости и щедро́т и человеколю́бия еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
Terms in this step
6
Step 6
Second Antiphon
What is happening
The psalm “Praise the Lord, O my soul” and the hymn “Only-begotten Son” are sung.
What it means
The hymn confesses Christ, who became man for our salvation.
Госпо́дь храни́т прише́льцы, / си́ра и вдову́ прии́мет, / и путь гре́шных погуби́т.
CChoir
Воцари́тся Госпо́дь во век, / Бог твой, Сио́не, в род и род.
CChoir
Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, и ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.
RRubric
Песнь Господу Иисусу Христу
CChoir
Единоро́дный Сы́не и Сло́ве Бо́жий, Безсме́ртен Сый / и изво́ливый спасе́ния на́шего ра́ди / воплоти́тися от Святы́я Богоро́дицы и Присноде́вы Мари́и, / непрело́жно вочелове́чивыйся, / распны́йся же, Христе́ Бо́же, сме́ртию смерть попра́вый, / Еди́н Сый Святы́я Тро́ицы, / спрославля́емый Отцу́ и Свято́му Ду́ху, спаси́ нас.
Terms in this step
7
Step 7
Second Little Litany
What is happening
The community again asks God to help, save, and preserve it.
What it means
This brief prayer joins the hymn just heard to the next part of the service.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу нашу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю, со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
Я́ко благ и человеколю́бец Бог еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
Здесь открываются Царские врата на малый вход.
Terms in this step
8
Step 8
Third Antiphon and the Beatitudes
What is happening
The Gospel Beatitudes are sung; the additional hymns depend on the day.
What it means
The Beatitudes describe the life of a person who follows Christ.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
CChoir
Во Ца́рствии Твое́м помяни́ нас, Го́споди, / егда́ прии́деши, во Ца́рствии Твое́м.
RRubric
на 12:1 Лик: Блаже́ни ни́щии ду́хом, / я́ко тех есть Ца́рство Небе́сное.
CChoir
Блаже́ни пла́чущии, / я́ко ти́и уте́шатся.
RRubric
на 10:1 Лик: Блаже́ни кро́тции, / я́ко ти́и насле́дят зе́млю.
CChoir
Блаже́ни а́лчущии и жа́ждущии пра́вды, / я́ко ти́и насы́тятся.
RRubric
на 8:1 Лик: Блаже́ни ми́лостивии, / я́ко ти́и поми́ловани бу́дут.
Блаже́ни изгна́ни пра́вды ра́ди, / я́ко тех есть Ца́рство Небе́сное.
RRubric
на 4:1 Лик: Блаже́ни есте́, егда́ поно́сят вам, / и изжену́т, и реку́т всяк зол глаго́л на вы, лжу́ще Мене́ ра́ди.
CChoir
Ра́дуйтеся и весели́теся, / я́ко мзда ва́ша мно́га на Небесе́х.
CChoir
Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху.
CChoir
И ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.
Terms in this step
9
Step 9
Little Entrance with the Gospel
What is happening
The Gospel Book is carried solemnly and brought into the altar through the Holy Doors.
What it means
The entrance recalls Christ going forth to preach and prepares the community to hear His word.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
PPriest
По окончании последнего тропаря, диакон, став впереди священника в Царских вратах, возвышает св. Евангелие и, показывая его народу возглашает громогласно: Прему́дрость, про́сти.
RRubric
И, сотворив поклон, входит в св. алтарь, а за ним и священник. Диакон кладет св. Евангелие на св. престол.
RRubric
Входное
CChoir
Прииди́те, поклони́мся и припаде́м ко Христу́. Спаси́ ны, Сы́не Бо́жий, Воскресый из ме́ртвых, пою́щия Ти: аллилу́иа. Единожды.
CChoir
Затем лик поет тропари и кондаки по уставу.
Terms in this step
10
Step 10
Troparia and Kontakia of the day
What is happening
Short hymns express the theme of Sunday, a feast, or the saints commemorated that day.
What it means
This part changes: the exact texts are determined by the Church calendar and liturgical order.
Terms in this step
11
Step 11
Trisagion
What is happening
The community sings, “Holy God, Holy Mighty, Holy Immortal.”
What it means
The Thrice-holy hymn joins earthly prayer to the unceasing praise of God.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
RRubric
Предста́тельство христиа́н непосты́дное,/ хода́тайство ко Творцу́ непрело́жное,/ не пре́зри гре́шных моле́ний гла́сы,/ но предвари́, я́ко Блага́я, на по́мощь нас,/ ве́рно зову́щих Ти:/ ускори́ на моли́тву и потщи́ся на умоле́ние,// предста́тельствующи при́сно, Богоро́дице, чту́щих Тя.
PPriest
Я́ко свят еси́, Бо́же наш, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно.
The choir answers each intensified petition with a repeated “Lord, have mercy.”
What it means
The community prays with particular earnestness for the Church, the people, and the petitions offered.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Рцем вси́ от всея́ души́, и от всего́ помышле́ния на́шего рцем.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Го́споди Вседержи́телю, Бо́же оте́ц на́ших, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Поми́луй нас, Бо́же, по вели́цей ми́лости Твое́й, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
DDeacon
Еще́ мо́лимся о Вели́ком Го́споди́не и Отце́ на́шем Святе́йшем Патриа́рхе Кири́лле, и о господи́не на́шем преосвяще́ннейшем митрополи́те (или архиепи́скопе, или епи́скопе) (имяре́к), и всей во Христе́ бра́тии на́шей.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
DDeacon
Еще́ мо́лимся о Богохрани́мей стране́ на́шей, власте́х и во́инстве ея́, да ти́хое и безмо́лвное житие́ поживе́м во вся́ком благоче́стии и чистоте́.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
DDeacon
Еще́ мо́лимся о блаже́нных и приснопа́мятных созда́телех свята́го хра́ма сего́, и о всех преждепочи́вших отце́х и бра́тиях, зде лежа́щих и повсю́ду, правосла́вных.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
DDeacon
Еще́ мо́лимся о ми́лости, жи́зни, ми́ре, здра́вии, спасе́нии, посеще́нии, проще́нии и оставле́нии грехо́в рабо́в Бо́жиих, бра́тии свята́го хра́ма сего́.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
DDeacon
Еще́ мо́лимся о плодонося́щих и доброде́ющих во святе́м и всечестне́м хра́ме сем, тружда́ющихся, пою́щих и предстоя́щих лю́дех, ожида́ющих от Тебе́ вели́кия и бога́тыя ми́лости.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (Трижды)
PPriest
Яко Ми́лостив и Человеколю́бец Бог еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
Terms in this step
17
Step 17
Litany for the departed
What is happening
When appointed, a special prayer is offered for the departed.
What it means
The Church asks God to forgive the departed and grant them rest in a place of light and peace.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Поми́луй нас, Бо́же, по вели́цей ми́лости Твое́й, мо́лим Ти ся, услы́ши и поми́луй.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (трижды).
DDeacon
Еще́ мо́лимся о упокое́нии душ усо́пших рабо́в Бо́жиих (имярек), и о е́же прости́тися им вся́кому прегреше́нию, во́льному же и нево́льному.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (трижды).
DDeacon
Я́ко да Госпо́дь Бог учини́т ду́ши их, иде́же пра́веднии упокоя́ются.
CChoir
Го́споди, поми́луй. (трижды).
DDeacon
Ми́лости Бо́жия, Ца́рства Небе́снаго, и оставле́ния грехо́в их, у Христа́ безсме́ртнаго Царя́ и Бо́га на́шего про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
PPriest
Я́ко Ты еси́ воскресе́ние и живо́т и поко́й усо́пших раб Твои́х, (имярек), Христе́ Бо́же наш, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, со безнача́льным Твои́м Отце́м, и пресвяты́м и благи́м и животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
Terms in this step
18
Step 18
Litany for the Catechumens
What is happening
The Church prays for those preparing to receive Baptism.
What it means
The catechumenate reminds us that entering the life of the Church involves faith, instruction, and a free decision.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Помоли́теся, оглаше́ннии, Го́сподеви.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Ве́рнии, о оглаше́нных помо́лимся, да Госпо́дь поми́лует их.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Огласи́т их сло́вом и́стины.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Откры́ет им Ева́нгелие пра́вды.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Соедини́т их святе́й Свое́й собо́рней и апо́стольстей Це́ркви.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Спаси́, поми́луй, заступи́ и сохрани́ их, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Оглаше́ннии, главы ва́ша Го́сподеви приклони́те.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
RRubric
Возглас: Да и ти́и с на́ми сла́вят пречестно́е и великоле́пое и́мя Твое́, Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
И раскрывает антиминс священник.
Terms in this step
Part of the service
Liturgy of the Faithful
Preparation for the Eucharist, the Great Entrance, the Anaphora, the Lord's Prayer, and Holy Communion.
19
Step 19
Prayers of the Faithful
What is happening
After the Litany for the Catechumens, preparation for the Eucharist begins.
What it means
The service now turns toward the offering of the Gifts and the common Eucharistic prayer.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Ели́цы оглаше́ннии, изыди́те, оглаше́ннии изыди́те, ели́цы оглаше́ннии изыди́те. Да никто от оглаше́нных, ели́цы ве́рнии, па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
RRubric
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Прему́дрость.
PPriest
Я́ко подоба́ет Тебе́ вся́кая сла́ва, честь и поклоне́ние, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
DDeacon
Па́ки и па́ки, ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
PPriest
(Когда священник служит без диакона, он следующих [четырех] прошений не произносит)
RRubric
[О свы́шнем ми́ре и спасе́нии душ на́ших, Го́споду помо́лимся.
RRubric
О ми́ре всего́ мiра, благостоя́нии святы́х Бо́жиих церкве́й и соедине́нии всех, Го́споду помо́лимся.
RRubric
О святе́м хра́ме сем и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.
RRubric
О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.]
RRubric
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Прему́дрость.
PPriest
Я́ко да под держа́вою Твое́ю всегда́ храни́ми, Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
И открываются Царские врата.
Terms in this step
20
Step 20
Cherubic Hymn
What is happening
The choir calls the faithful to lay aside worldly cares before the Great Entrance.
What it means
The hymn helps everyone attend to the offering of the Holy Gifts that follows.
The bread and wine are carried solemnly to the Holy Table.
What it means
The Gifts prepared for the Eucharist are brought into the altar while the whole Church is remembered in prayer.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, Святе́йшаго Патриа́рха Моско́вскаго и всея́ Ру́си, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), да помяне́т Госпо́дь Бог во Ца́рствии Свое́м всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
PPriest
Преосвяще́нныя митрополи́ты, архиепи́скопы и епи́скопы, и весь свяще́ннический и мона́шеский чин, при́чет свята́го хра́ма сего́, и всех вас правосла́вных христиа́н, да помяне́т Госпо́дь Бог во Ца́рствии Свое́м, всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Аминь.
RRubric
И заканчивает Херувимскую песнь: Я́ко да Царя́ всех поды́мем, а́нгельскими неви́димо дориноси́ма чи́нми. Аллилу́иа, аллилу́иа, аллилу́иа.
Terms in this step
22
Step 22
Litany of Supplication
What is happening
The Church asks that the offered Gifts be received and that a peaceful Christian life be granted.
What it means
The petitions join the Eucharist to daily life, repentance, and a good answer before God.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Испо́лним моли́тву на́шу Го́сподеви.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О предложе́нных Честны́х Даре́х, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О святе́м хра́ме сем, и с ве́рою, благогове́нием и стра́хом Бо́жиим входя́щих в онь, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Дне всего́ соверше́нна, свя́та, ми́рна и безгре́шна у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
А́нгела ми́рна, ве́рна наста́вника, храни́теля душ и теле́с на́ших у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Проще́ния и оставле́ния грехо́в и прегреше́ний на́ших у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
До́брых и поле́зных душа́м нашим, и ми́ра мiрови у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Про́чее вре́мя живота́ на́шего в ми́ре и покая́нии сконча́ти у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Христиа́нския кончи́ны живота́ на́шего, безболе́знены, непосты́дны, ми́рны и до́браго отве́та на стра́шнем суди́щи Христо́ве про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Пресвяту́ю, Пречи́стую, Преблагослове́нную, Сла́вную Влады́чицу на́шу Богоро́дицу и Присноде́ву Мари́ю со все́ми святы́ми помяну́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
Щедро́тами Единоро́днаго Сы́на Твоего́, с Ни́мже благослове́н еси́, со Пресвяты́м и Благи́м и Животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
PPriest
Мир всем.
CChoir
И ду́хови твоему́.
DDeacon
Возлю́бим друг дру́га, да единомы́слием испове́мы.
CChoir
Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, / Тро́ицу единосу́щную / и неразде́льную.
DDeacon
Две́ри, две́ри, прему́дростию во́нмем.
Terms in this step
23
Step 23
Nicene Creed
What is happening
All confess the Orthodox faith together before the Eucharistic prayer.
What it means
Eucharistic unity cannot be separated from the common faith of the Church.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
LPeople
Ве́рую во еди́наго Бо́га Отца́ Вседержи́теля, Творца́ не́бу и земли́, ви́димым же всем и неви́димым. И во еди́наго Го́спода Иису́са Христа́, Сы́на Бо́жия, Единоро́днаго, И́же от Отца́ рожде́ннаго пре́жде всех век. Све́та от Све́та, Бо́га и́стинна от Бо́га и́стинна, рожде́нна, несотворе́нна, единосу́щна Отцу́, И́мже вся бы́ша. Нас ра́ди челове́к и на́шего ра́ди спасе́ния сше́дшаго с небе́с и воплоти́вшагося от Ду́ха Свя́та и Мари́и Де́вы и вочелове́чшася. Распя́таго же за ны при Понти́йстем Пила́те, и страда́вша, и погребе́нна. И воскре́сшаго в тре́тий день по Писа́нием. И возше́дшаго на небеса́, и седя́ща одесну́ю Отца́. И па́ки гряду́щаго со сла́вою суди́ти живы́м и ме́ртвым, Его́же Ца́рствию не бу́дет конца́. И в Ду́ха Свята́го, Го́спода, Животворя́щаго, И́же от Отца́ исходя́щаго, И́же со Отце́м и Сы́ном спокланя́ема и ссла́вима, глаго́лавшаго проро́ки. Во еди́ну Святу́ю, Собо́рную и Апо́стольскую Це́рковь. Испове́дую еди́но креще́ние во оставле́ние грехо́в. Ча́ю воскресе́ния ме́ртвых, и жи́зни бу́дущаго ве́ка. Ами́нь.
Terms in this step
24
Step 24
Holy Anaphora
What is happening
The central Eucharistic prayer of thanksgiving and the consecration of the Gifts.
What it means
The Church gives thanks for creation and salvation, recalls the Mystical Supper, and invokes the Holy Spirit.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Ста́нем до́бре, ста́нем со стра́хом, во́нмем, свято́е возноше́ние в ми́ре приноси́ти.
CChoir
Ми́лость ми́ра, / же́ртву хвале́ния.
PPriest
Благода́ть Го́спода на́шего Иису́са Христа́, и любы́ Бо́га и Отца́, и прича́стие Свята́го Ду́ха, бу́ди со все́ми ва́ми.
CChoir
И со ду́хом твои́м.
PPriest
Горе́ име́им сердца́.
CChoir
И́мамы ко Го́споду.
PPriest
Благодари́м Го́спода.
CChoir
Досто́йно и пра́ведно есть / покланя́тися Отцу́ и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, / Тро́ице единосу́щней и неразде́льней.
RRubric
Возвышая голос и делая звездицей знак креста над дискосом: Побе́дную песнь пою́ще, вопию́ще, взыва́юще и глаго́люще.
CChoir
Свят, свят, свят Госпо́дь Савао́ф, / испо́лнь не́бо и земля́ сла́вы Твоея́; / оса́нна в вы́шних, / благослове́н Гряды́й во и́мя Госпо́дне, / оса́нна в вы́шних.
RRubric
Возвышая голос: Приими́те, яди́те, сие́ есть Те́ло Мое́, е́же за вы ломи́мое во оставле́ние грехо́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
Возвышая голос: Пи́йте от нея́ вси, сия́ есть Кровь Моя́ Но́ваго Заве́та, я́же за вы и за мно́гия излива́емая, во оставле́ние грехо́в.
CChoir
Ами́нь.
PPriest
Твоя́ от Твои́х Тебе́ принося́ще, о всех и за вся.
CChoir
Тебе́ пое́м, / Тебе́ благослови́м, / Тебе́ благодари́м, Го́споди, / и мо́лим Ти ся, Бо́же наш.
PPriest
Изря́дно о Пресвяте́й, Пречи́стей, Преблагослове́нней, Сла́вней Влады́чице на́шей Богоро́дице и Присноде́ве Мари́и.
RRubric
Досто́йно есть...
RRubric
Досто́йно есть я́ко вои́стинну блажи́ти Тя, Богоро́дицу, / Присноблаже́нную и Пренепоро́чную и Ма́терь Бо́га на́шего. / Честне́йшую Херуви́м и сла́внейшую без сравне́ния Серафи́м, / без истле́ния Бо́га Сло́ва ро́ждшую, су́щую Богоро́дицу Тя велича́ем.
PPriest
И по окончании пения Достойно есть: или Задостойника, священник возглашает:
RRubric
В пе́рвых помяни́, Го́споди, вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, Святейшаго Патриарха Московскаго и всея Руси, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), и́хже да́руй святы́м Твои́м це́рквам, в ми́ре, це́лых, честны́х, здра́вых, долгоде́нствующих, пра́во пра́вящих сло́во Твоея́ и́стины.
CChoir
И всех, и вся.
RRubric
Возвышая голос: И даждь нам еди́неми усты́ и еди́нем се́рдцем сла́вити и воспева́ти пречестно́е и великоле́пое и́мя Твое́, Отца́, и Сы́на, и Свята́го Ду́ха, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
И да бу́дут ми́лости вели́каго Бо́га и Спа́са на́шего Иису́са Христа́ со все́ми ва́ми.
CChoir
И со ду́хом твои́м.
Terms in this step
25
Step 25
Litany before the Lord's Prayer
What is happening
After the Anaphora, the community again prays for peace, unity, and worthy Communion.
What it means
These petitions prepare everyone to call God Father and approach the Holy Gifts.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
DDeacon
Вся святы́я помяну́вше, па́ки и па́ки ми́ром Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О принесе́нных и освяще́нных Честны́х Даре́х, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Я́ко да человеколю́бец Бог наш, прие́м я́ во святы́й и пренебе́сный и мы́сленный Свой же́ртвенник, в воню́ благоуха́ния духо́внаго, возниспо́слет нам Боже́ственную благода́ть и дар Свята́го Ду́ха, помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
О изба́витися нам от вся́кия ско́рби, гне́ва и ну́жды, Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
DDeacon
Дне всего́ соверше́нна, свя́та, ми́рна и безгре́шна, у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
А́нгела ми́рна, ве́рна наста́вника, храни́теля душ и теле́с на́ших, у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Проще́ния и оставле́ния грехо́в и прегреше́ний на́ших, у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
До́брых и поле́зных душа́м нашим, и ми́ра мирови, у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Про́чее вре́мя живота́ на́шего в ми́ре и покая́нии сконча́ти, у Го́спода про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Христиа́нския кончи́ны живота́ на́шего, безболе́знены, непосты́дны, ми́рны, и до́браго отве́та на стра́шнем суди́щи Христо́ве про́сим.
CChoir
Пода́й, Го́споди.
DDeacon
Соедине́ние ве́ры и прича́стие Свята́го Ду́ха испроси́вше, са́ми себе́, и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
И сподо́би нас, Влады́ко, со дерзнове́нием, неосужде́нно сме́ти призыва́ти Тебе́, Небе́снаго Бо́га Отца́, и глаго́лати.
Terms in this step
26
Step 26
The Lord's Prayer
What is happening
The whole community says the prayer Christ Himself gave to His disciples.
What it means
Before Communion, the faithful ask for daily bread, forgiveness, and deliverance from evil.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
LPeople
О́тче наш, И́же еси́ на небесе́х, да святи́тся и́мя Твое́, да прии́дет Ца́рствие Твое́, да бу́дет во́ля Твоя́, я́ко на небеси́ и на земли́. Хлеб наш насу́щный да́ждь нам днесь; и оста́ви нам до́лги на́ша, я́коже и мы оставля́ем должнико́м на́шим; и не введи́ нас во искуше́ние, но изба́ви нас от лука́ваго.
PPriest
Я́ко Бог ми́лости и щедро́т и человеколю́бия еси́, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
PPriest
Мир всем.
CChoir
И ду́хови твоему́.
DDeacon
Главы́ ва́ша Го́сподеви приклони́те.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
PPriest
Благода́тию, и щедро́тами, и человеколю́бием Единоро́днаго Сы́на Твоего́, с Ни́мже благослове́н еси́, со Пресвяты́м и Благи́м и Животворя́щим Твои́м Ду́хом, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
During the Communion of the clergy, the choir sings the verse appointed by the liturgical order.
What it means
The Communion hymn reflects Sunday, a feast, or the saint commemorated that day.
Terms in this step
28
Step 28
Holy Communion
What is happening
The clergy receive first, followed by prepared members of the faithful.
What it means
Receiving the Holy Mysteries of Christ is the goal and fulfilment of the Divine Liturgy.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
RRubric
Причащение народа в храме
DDeacon
И открываются Царские врата. Диакон, сотворив поклон, берет св. Потир и, выходя Царскими вратами, возвышает св. Потир, показывая его народу и возглашая: Со страхом Божиим и верою приступите.
CChoir
Благослове́н Гряды́й во и́мя Госпо́дне, / Бог Госпо́дь и яви́ся нам.
PPriest
Ве́рую, Го́споди, и испове́дую, я́ко Ты еси́ вои́стинну Христо́с, Сын Бо́га жива́го, прише́дый в мир гре́шныя спасти́, от ни́хже пе́рвый есмь аз. Еще́ ве́рую, я́ко сие́ есть са́мое пречи́стое Те́ло Твое́, и сия́ есть са́мая честна́я Кровь Твоя́. Молю́ся у́бо Тебе́: поми́луй мя и прости́ ми прегреше́ния моя́, во́льная и нево́льная, я́же сло́вом, я́же де́лом, я́же ве́дением и неве́дением, и сподо́би мя неосужде́нно причастити́ся пречи́стых Твои́х Та́инств, во оставле́ние грехо́в и в жизнь ве́чную. Ами́нь.
RRubric
И затем: Ве́чери Твоея́ та́йныя днесь, Сы́не Бо́жий, прича́стника мя приими́; не бо враго́м Твои́м та́йну пове́м, ни лобза́ния Ти дам, я́ко Иу́да, но я́ко разбо́йник испове́даю Тя: помяни́ мя, Го́споди, во Ца́рствии Твое́м.
RRubric
Да не в суд или́ во осужде́ние бу́дет мне причаще́ние Святы́х Твои́х Та́ин, Го́споди, но во исцеле́ние души́ и те́ла.
RRubric
И приступают желающие причаститься один за другим, поклоняясь со всяким благоговением и страхом, имея руки, сложенными на груди. И принимает каждый Божественные Тайны. Священник же, причащая каждого произносит:
RRubric
Причаща́ется раб Бо́жий, (имярек), честна́го и свята́го Те́ла и Кро́ве Го́спода и Бо́га и Спа́са на́шего Иису́са Христа́, во оставле́ние грехо́в свои́х и в жизнь ве́чную.
RRubric
И диакон отирает ему губы платом. Затем причастившийся целует святую Чашу и с поклоном отходит. И так причащаются все.
RRubric
Во время причащения по обычаю поем: Те́ло Христо́во приими́те, / Исто́чника безсме́ртнаго вкуси́те.
RRubric
По причащении
PPriest
Спаси́, Бо́же, лю́ди Твоя́, и благослови́ достоя́ние Твое́.
CChoir
Ви́дехом свет и́стинный, / прия́хом Ду́ха Небе́снаго, / обрето́хом ве́ру и́стинную, / неразде́льней Тро́ице покланя́емся, / Та бо нас спасла́ есть.
LPeople
Всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
Да испо́лнятся уста́ на́ша / хвале́ния Твоего́ Го́споди, / я́ко да пое́м сла́ву Твою́, / я́ко сподо́бил еси́ нас причасти́тися / Святы́м Твои́м, Боже́ственным, безсме́ртным и животворя́щим Та́йнам, / соблюди́ нас во Твое́й святы́ни / весь день поуча́тися пра́вде Твое́й. / Аллилу́иа, аллилу́иа, аллилу́иа.
Terms in this step
29
Step 29
Thanksgiving after Communion
What is happening
The Church gives thanks to God for receiving the Holy Mysteries.
What it means
After receiving the Gift, prayer continues not with another request but with thanksgiving.
Заступи́, спаси́, поми́луй и сохрани́ нас, Бо́же, Твое́ю благода́тию.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
RRubric
День весь соверше́н, свят, ми́рен и безгре́шен испроси́вше, са́ми себе́ и друг дру́га, и весь живо́т наш Христу́ Бо́гу предади́м.
CChoir
Тебе́, Го́споди.
RRubric
Возглашение: Я́ко Ты еси́ освяще́ние на́ше, и Тебе́ сла́ву возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
PPriest
С ми́ром изы́дем.
CChoir
О и́мени Госпо́дни.
DDeacon
Го́споду помо́лимся.
CChoir
Го́споди, поми́луй.
Terms in this step
30
Step 30
Prayer before the Ambo
What is happening
The priest comes out toward the people and reads the concluding prayer aloud.
What it means
The prayer asks God to preserve the Church and sanctify those who love the beauty of His house.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
PPriest
Благословля́яй благословя́щия Тя, Го́споди, и освяща́яй на Тя упова́ющия, спаси́ лю́ди Твоя́ и благослови́ достоя́ние Твое́, исполне́ние Це́ркве Твоея́ сохрани́, освяти́ лю́бящия благоле́пие до́му Твоего́: Ты тех возпросла́ви Боже́ственною Твое́ю си́лою, и не оста́ви нас, упова́ющих на Тя. Мир мiрови Твоему́ да́руй, це́рквам Твои́м, свяще́нником, во́инству и всем лю́дем Твои́м. Я́ко вся́кое дая́ние бла́го, и всяк дар соверше́н свы́ше есть, сходя́й от Тебе́ Отца́ све́тов, и Тебе́ сла́ву, и благодаре́ние, и поклоне́ние возсыла́ем, Отцу́, и Сы́ну, и Свято́му Ду́ху, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
CChoir
Ами́нь.
RRubric
Таже: Бу́ди и́мя Госпо́дне благослове́но от ны́не и до ве́ка. Трижды.
Terms in this step
31
Step 31
Psalm 33
What is happening
The psalm of thanksgiving, “I will bless the Lord at all times,” is sung or read.
What it means
The psalm joins the service just celebrated to daily life and the call to keep peace.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
LPeople
Благословлю́ Го́спода на вся́кое вре́мя, / вы́ну хвала́ Его́ во усте́х мои́х. / О Го́споде похва́лится душа́ моя́, / да услы́шат кро́тцыи и возвеселя́тся. / Возвели́чите Го́спода со мно́ю / и вознесе́м и́мя Его́ вку́пе. / Взыска́х Го́спода и услы́ша мя, / и от всех скорбе́й мои́х изба́ви мя. / Приступи́те к Нему́ и просвети́теся, / и ли́ца ва́ша не постыдя́тся. / Сей ни́щий воззва́, и Госпо́дь услы́ша и́, / и от всех скорбе́й eго́ спасе́ и́. / Ополчи́тся А́нгел Госпо́день о́крест боя́щихся Его́, / и изба́вит их. / Вкуси́те и ви́дите, я́ко благ Госпо́дь; / блаже́н муж, и́же упова́ет Нань. / Бо́йтеся Го́спода, вси святи́и Его́, / я́ко несть лише́ния боя́щимся Его́. / Бога́тии обнища́ша и взалка́ша, / взыска́ющии же Го́спода не лиша́тся вся́каго бла́га. / Прииди́те, ча́да, послу́шайте мене́, / стра́ху Госпо́дню научу́ вас. / Кто́ есть челове́к хотя́й живо́т, / любя́й дни ви́дети бла́ги? / Удержи́ язы́к твой от зла, / и устне́ твои́, е́же не глаго́лати льсти. / Уклони́ся от зла, и сотвори́ бла́го. / Взыщи́ ми́ра, и пожени́ и́. / О́чи Госпо́дни на пра́ведныя, / и у́ши Его́ в моли́тву их. / Лице́ же Госпо́дне на творя́щия зла́я, / е́же потреби́ти от земли́ па́мять их. / Воззва́ша пра́веднии, и Госпо́дь услы́ша их, / и от всех скорбе́й их изба́ви их. / Близ Госпо́дь сокруше́нных се́рдцем, / и смире́нныя ду́хом спасе́т. / Мно́ги ско́рби пра́ведным, / и от всех их изба́вит я́ Госпо́дь. / Храни́т Госпо́дь вся ко́сти их, / ни еди́на от них сокруши́тся. / Смерть гре́шников люта́, / и ненави́дящии пра́веднаго прегре́шат. / Изба́вит Госпо́дь ду́шы раб Свои́х, / и не прегреша́т вси, упова́ющии на Него́.
RRubric
Благослове́ние Госпо́дне на ва́с, Того́ благода́тию и человеколю́бием, всегда́, ны́не и при́сно, и во ве́ки веко́в.
Сла́ва Отцу́ и Сы́ну и Свято́му Ду́ху, и ны́не и при́сно и во ве́ки веко́в. Ами́нь.
RRubric
Го́споди, поми́луй, (трижды).
RRubric
Благослови́.
Terms in this step
32
Step 32
Dismissal and Many Years
What is happening
The priest concludes the service with a blessing; the saints named in the dismissal depend on the day.
What it means
The Liturgy ends, but Christian life continues beyond the church building.
Show the liturgical text
Original Church Slavonic and Russian text
RRubric
Многолетие
CChoir
Вели́каго господи́на и отца́ на́шего Кири́лла, / Святе́йшаго Патриа́рха Моско́вскаго и всея́ Ру́си, и господи́на на́шего преосвяще́ннейшаго (имяре́к), митрополи́та (или архиепи́скопа, или епи́скопа его́же есть о́бласть), / богохрани́мую страну́ на́шу Росси́йскую, / настоя́теля, бра́тию и прихо́жан свята́го хра́ма сего́, / и вся правосла́вныя христиа́ны, / Го́споди, сохрани́ их на мно́гая ле́та.
RRubric
И читаем Благодарственные молитвы после Cвятого причащения.
Terms in this step
Glossary
Proskomedia
The preparatory rite in which the bread and wine are prepared and commemorations are made.
Litany
A series of prayer petitions with appointed responses from the choir or people.
Fervent Litany
An intensified litany in which “Lord, have mercy” is commonly repeated three times.
Litany for the Departed
Special petitions asking forgiveness and rest for the departed.
Antiphon
A psalm or hymn sung alternately or divided by refrains.
Choir
A liturgical name for the choir or one side of it.
Orarion
The long band of a deacon's vestment used during petitions and exclamations.
Exclamation
The concluding words of a prayer proclaimed aloud by the priest.
Hymn
A text sung during worship.
Beatitudes
The Gospel Beatitudes from the Sermon on the Mount.
Troparion
A short hymn expressing the meaning of a feast or commemoration.
Kontakion
A short hymn developing the theme of a feast or saint's commemoration.
Tone
One of the eight liturgical tones and their associated melodic forms.
Little Entrance
The entrance of the clergy with the Gospel during the Liturgy of the Catechumens.
Great Entrance
The transfer of the prepared Gifts to the Holy Table before the Anaphora.
Holy Doors
The central doors of the iconostasis leading into the altar.
Solea
The raised platform in front of the iconostasis.
High Place
The place behind the Holy Table in the eastern part of the altar.
Trisagion
The hymn “Holy God, Holy Mighty, Holy Immortal.”
Prokeimenon
A verse from the Psalter sung before the Epistle reading.
Epistle
A liturgical reading from Acts or the Epistles.
Lection
The traditional division of a biblical book into liturgical readings.
Gospel
A reading from one of the four Gospels.
Catechumens
People preparing for Baptism through catechetical instruction.
Antimension
A consecrated cloth containing a relic upon which the Eucharist is celebrated.
Faithful
Baptised members of the Church participating in common prayer.
Cherubic Hymn
The hymn before the Great Entrance calling the faithful to lay aside worldly cares.
Holy Gifts
The bread and wine prepared for the Eucharist.
Holy Table
The principal sacred table of the altar upon which the Eucharist is celebrated.
Nicene Creed
The concise confession of the central truths of the Christian faith.
Anaphora
The central Eucharistic prayer of thanksgiving and consecration.
Eucharist
The sacrament of thanksgiving and Communion in the Body and Blood of Christ.
Lord's Prayer
The prayer “Our Father,” given by Jesus Christ to His disciples.
Warm water
Warm water added to the Chalice before Communion.
Holy Communion
The faithful receiving the Holy Mysteries of Christ.
Chalice
The sacred vessel used for Communion in the Blood of Christ.
Holy Mysteries
A liturgical name for the consecrated Body and Blood of Christ.
Ambo
The central projecting part of the solea from which the Gospel and certain prayers are proclaimed.
Psalm
A sacred hymn from the Book of Psalms.
Dismissal
The concluding blessing and prayer at the end of a service.
Many Years
A prayerful wish for many years of life and God's help.